Πολιτισμός

Ενωτικός Σύλλογος Λεχοβιτών «ο Προφήτης Ηλίας»

Στο χωριό λειτουργεί πολιτιστικός σύλλογος με την επωνυμία “Ενωτικός Σύλλογος Λεχοβιτών ο Προφήτης Ηλίας”, που ιδρύθηκε το 1921. Προπολεμικά η κωμόπολη διέθετε τριώροφο ιδιόκτητο κτίριο και βιβλιοθήκη με 5.000 τόμους βιβλίων. Στη διάρκεια της Κατοχής και της δύσκολης μεταπολεμικής περιόδου ο σύλλογος είχε σημαντική κοινωνική προσφορά. Βοήθησε αναξιοπαθούσες οικογένειες και προίκισε ορφανά-άπορα κορίτσια. Το 1943, η βιβλιοθήκη πυρπολείται από τους Γερμανούς, μαζί με τα υπόλοιπα σπίτια του οικισμού. Στις 9 Σεπτεμβρίου 1976, η βιβλιοθήκη οργανώθηκε εκ νέου και μαζί με το “Εθνολογικό Λαογραφικό Μουσείο Λεχόβου”, στεγάστηκε σε νέο ιδιόκτητο τριώροφο κτήριο, συγκεντρώνοντας ότι διασώθηκε από τις καταστροφές του χωριού. Ο σύλλογος διατηρεί σήμερα τμήματα παραδοσιακών χορών και γυναικείας χορωδίας. Αναλυτικά, οι δραστηριότητες του συλλόγου εντοπίζονται:

  • Βιβλιοθήκη με 7.500 τόμους βιβλίων
  • Εθνικό Λαογραφικό Μουσείο Λεχόβου
  • Χορευτικά τμήματα όλων των ηλικιών
  • Γυναικεία χορωδία
  • Τράπεζα αίματος
  • Χώρος εκδηλώσεων στο λόφο του Προφήτη Ηλία
  • Έκδοση εφημερίδας

Αξιοθέατα

Διατηρητέο είναι ένα οικοδομικό τετράγωνο στην πλατεία του χωριού που σώθηκε από την πυρκαγιά του 1943 και περιλαμβάνει τα εξής κτίσματα:

  • Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου, με έτος ανέγερσης το 1812 και ανακαίνισης το 1868. Έχει μεγάλης αισθητικής αξίας ξυλόγλυπτο τέμπλο, έργο Ηπειρωτών ταλιαδούρων του 1864, δεσποτικό θρόνο, άμβωνα και προσκυνητάρια.
  • Καμπαναριό Αγίου Δημητρίου
  • Αστική Σχολή, παραδοσιακό κτίσμα του 1900. Χρησιμοποιήθηκε ως σχολείο μέχρι το 1958, μετά ως κοινοτικό κατάστημα και από το 1984 στεγάζει το Εθνολογικό Λαογραφικό Μουσείο. Αποκαταστάθηκε εν μέρει με δαπάνες του συλλόγου τη δεκαετία του 1980 και ολοκληρωτικά το 2005.
  • Παραδοσιακές κρήνες κατασκευής 1908, που βρίσκονται στη μια πλευρά της Σχολής

Ναοί

  • Άγιος Δημήτριος, καθεδρικός ναός του χωριού, χτίστηκε το 1812
  • Αγία Παρασκευή, κτίσμα των αρχών του 20ου αιώνα, στη θέση παλιότερου που θεωρείτο ο πρώτος του χωριού (1600-1610). Ο σημερινός ναός είναι κτίσμα των ετών 1946-1947 πάνω στα ερείπια παλαιότερης βασιλικής που συνδέεται με τις υστεροβυζαντινές εκκλησίες του συνοικισμού Χειμαδίου. Σώζονται το βημόθυρο ιστορημένο το 1670, η εικόνα του Αγίου Δημητρίου του 1637/38 που είναι έργα Λινοτοπιτών αγιογράφων και η εικόνα των Αγίων Κων/νου και Ελένης του 1600 που βρίσκονται σήμερα στο λαογραφικό μουσείο.
  • Άγιος Μηνάς, κτίσμα του 1955, ο τρίτος κατά σειρά ομώνυμος ναός στην ίδια θέση. Ο αρχικός (P.1715) αναφέρεται πως ήταν ημιυπόγειος με στενές εισόδους και υπήρχε ως το 1892 περίπου, όπως αναφέρει και το σωζόμενο φιρμάνι ανακαίνισής του. Ο δεύτερος καταστράφηκε από καθίζηση του εδάφους και άρχιζε να κτίζεται το 1955, ενώ τα θυρανοίξια έγιναν το 1968.
  • Ζωοδόχος Πηγή, κτίσμα του 1914. Ο πρώτος ναός κτίστηκε το 1899 και χωρούσε 3-4 άτομα. Ο νέος ναός κτίστηκε τουλάχιστον πριν την απελευθέρωση (11-11-1912) και ήταν δωρεά του Π.Δεβολή.
    Άγιος Αθανάσιος, κοιμητηριακός. Ο ναός ανεγέρθηκε πριν το 1855, αφού διανοίχθηκε ο δρόμος (1850) και κτίστηκε το γεφύρι (1852) στο μεγάλο ρέμα.
  • Προφήτης Ηλίας, κτίσμα του 1911 πάνω στον ομώνυμο λόφο (1017 μ.). Εδώ γίνεται το θερινό πανηγύρι του χωριού. Η εντοιχισμένη πλάκα της ανέγερσης του ναού αναφέρει ως ημερομηνία την 8η Μαΐου του 1919. Υπήρχε πριν μικρό εκκλησάκι που ελάχιστα ερείπια διατηρούνται μέχρι σήμερα.

Εξωκλήσια

  • Αγία Κυριακή, κτισμένη το 1955 πάνω σε βράχο, κάτω από τον οποίο αναβλύζει η πηγή του ποταμού Ίσβορου.
  • Άγιος Παντελεήμων. Κτίστηκε από το Σωματείο Οικοδόμων το 1978 προς τιμήν του προστάτη τους. Σε πιο υψηλή θέση βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου που κτίστηκε το 1903 από την εθνική επιτροπή Λεχόβου για εξυπηρέτηση των ελληνικών αντάρτικων σωμάτων. Ήταν το πιο γνωστό λημέρι του Μακεδονικού αγώνα στην περιοχή.
  • Αγία Τριάδα. Κτίστηκε το 1903 για εξυπηρέτηση των ανταρτών στη θέση Κολοβόζι. Στις 5-11-1905 στη θέση αυτή διεξήχθη η μάχη του καπετάν Λιάπη- Μιναδάκη με τον Τούρκικο στρατό με αποτέλεσμα το θάνατο του καπετάνιου και 7 ανταρτών.
33248054_10214238977602341_3343676170724966400_o

Περιβάλλον

Στη γύρω περιοχή κυριαρχούν τα δάση της οξιάς, της βελανιδιάς και της μελανής πεύκης. Επίσης, ευδοκιμούν το γκι σε δενδρώδη μορφή, ρίγανη, σαλέπι, μελισσοβότανο και πολλά είδη βοτάνων και αγριολούλουδων.Η τοπική πανίδα περιλαμβάνει το λύκο, τον ασβό, την αλεπού, την αρκούδα και αραιά και πού το ζαρκάδι και το ελάφι.Στα διοικητικά όρια της κοινότητας ανήκει τμήμα της λίμνης Χειμαδίτιδας (1,7 τ.χλμ.), που είναι βιότοπος με πολλά είδη υδρόβιων πτηνών και φυτών.

Φυσιολατρικός Σύλλογος

Ο Φυσιολατρικός Ορειβατικός Σύλλογος Λεχόβου ιδρύθηκε το 2004 με σκοπούς σχετικούς με την ονομασία του. Στο μικρό διάστημα λειτουργίας του οργάνωσε ποικίλες δραστηριότητες (πεζοπορίες, εξορμήσεις κλπ).

Αθλητισμός

Ο Αθλητικός Μορφωτικός Σύλλογος “Θησέας” Λεχόβου (Α.Μ.Σ. Θησέας) ιδρύθηκε το 1926 και αποτελεί το μοναδικό αθλητικό σωματείο της κωμόπολης. Το όνομά του δόθηκε από το ψευδώνυμο του Λεχοβίτη Μακεδονομάχου Ηρακλή Φίτζιου του Δημητρίου. Διαθέτει ομάδες χάντμπολ (το 2006-07 αγωνίστηκε στη Β΄ Εθνική) και ποδοσφαίρου. Έχει χρώματα πορτοκαλί-μπλε.Υπάρχει Κλειστό Γυμναστήριο, το οποίο είναι ολυμπιακών προδιαγραφών και έχει υποδεχτεί διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις των Ομοσπονδιών Πετοσφαίρισης, Χειροσφαίρισης και Επιτραπέζιας Αντισφαίρισης, όπως τους Βαλκανικούς Αγώνες Χάντμπολ, επίσης ποδοσφαιρικό γήπεδο με χλοοτάπητα και φωτισμό.

Ελληνικα